Zoek
 
Sluiten
INDISCHE ENCYCLOPEDIE
Indopedia
INDOPEDIA
De Indische Encyclopedie
 

Index encyclopedie

Recepten, Gerechten

Djamu (Jamu) - medicinale kruiden , planten en vruchten. Ziekten & Kwalen

Indische Boekrecensies

Verhalen

Bladmuziek Krontjong

Bezoekers vanaf jun. '09

 17910796 Bezoekers

 56 Bezoekers online

rss Deze artikelen zijn ook met een RSS reader te lezen. :
https://www.indopedia.nl/data/nl-articles.xml

Edelstenen.

Borneo is van oudsher het land, waar edelstenen gevonden en gewonnen worden;
bij het wassen van diamantgronden worden granaat, spinel, hyacint, topaas en robijn van schone kleur en glans verkregen, maar deze zijn zelden van voldoende grootte om als sieraden verwerkt te worden.
De voornaamste edelsteen, waardoor Borneo wereldbekend is geworden is de Diamant (zie tevens onder Inlandse ontginningen).
Reeds in de tweede helft van de 18e eeuw werden Borneodiamanten te Batavia aangevoerd en aldaar verhandeld. Batavia was in die tijd daarvoor een belangrijke markt.
De primaire afzettingen van diamant in Borneo komen overeen met het moedergesteente van de Zuidafrikaansche diamanten, ook hier is het een peridotiet gebleken.
De secundaire diamantafzettingen van West- en Z.O. Borneo zijn van kwartaire ouderdom, liggen op de hooggelegen grindterrassen van de rivieren Soengei Seloeang, Riam Kiwa en Riam Kanan (Z.O. Borneo) en Soengei Landak en Soengei Sikajam (W. Borneo) ongeveer 8-10 m. boven het banjirpeil. Verder vindt men dit edelgesteente in recente vormingen van deze rivieren, in grind- en zandbanken, op zgn. Karangans.
Deze afzettingen worden echter meer op goud ontgonnen.
De bewerking van deze karangans is het werk van vrouwen en kinderen.
Vaste begeleiders van diamant in secundaire terreinen zijn: korund, brokiet (Inl. naam:amperantatak) rutiel, goud, platina, chromiet, pyriet en kwartsen.
Vooral korund in grijze, blauwe en soms bruin gevlekte rolsteentjes, leboer of batoe tatimahan, is voor Inlanders een aanwijzing van diamant.
De wasresten, de poeja, bevatten de volgende mineralen: magnetiet, ilmeniet, chromiet, granaat, spinel, hyacint, topaas en robijn en soms zeer kleine diamanten.
De diamanten van Borneo worden meest als octaëders gevonden en soms in combinatie met andere vlakken en dikwijls met afgeronde ribben.
De kleur is verschillend; 30% van de gevonden stenen is wit, de rest citroengeel, geelbruin, blauw, lichtgroen, rood en andere kleuren.
De citroengele, bruingekleurde en rookkleurige zijn niet gezocht en daarom van geringe waarde. Bruinkleurige stenen heten bij de bevolking inten minjak, deze hebben bijna geen waarde; robijnrode inten radja; blauwe inten laoet, zijn betrekkelijk zeldzaam en brengen daardoor de hoogste prijzen op; lichtgroene inten idjo, donkergroene inten idjo ajar manilam; melkwitte djoemanten, welke in het donker lichten; zwarte inten itam of inten hirang, de zwarte borst, een amorfe variëteit van diamant, heet boentak; diamanten met een doorzichtige bovenlaag inten boengoel.
De grootte van de stenen is meestal minder dan 1 karaat (205 mg.); stenen van 2 karaat behoren reeds tot de zeldzaamheden.
De meest gebruikelijke onderverdeling van het karaat in Z.O. Borneo is: ½ karaat: doea piat (zelden doea soekoe), ¼ karaat: soekoe, ⅛ karaat: setali, 1/12 karaat: setenga doea wang, 1/32 karaat: toedjoe doewit sekepeng.
Een verouderde indeling is 1 karaat = 4 piat = 16 perapat of bras = 64 pewaloe.
Het Europese kapitaal heeft zich ook voor de winning van diamanten geïnteresseerd;
de Goenoeng Lawak concessie, in 1881 verleend, werkte in het gebied van Tjempaka (afdeling Martapoera) met Kalangan als zetel; de concessie is echter in het begin van deze eeuw ingetrokken.
Thans zijn nog de 4 Rantjah Sirang concessies in de afd. Bandjermasin van kracht, welke in 1919 zijn verleend.
Behalve in Borneo zijn in de Siatoe rivier ten zuiden van Bangkinang in de Lima kota ongeveer 150 diamantjes bij een exploratie naar tinerts gevonden, waar graniet door tertiaire kleischalies is gebroken.
De grootste van deze diamantjes is slechts 5 a 7 mm. groot.
Voorts is in een olivijnbom, door de vulkaan Roeang op de Sangir eilanden uitgeworpen, diamant in microscopische kristallen aangetroffen.
Granaat wordt in enkele schisten en metamorfe gesteenten van Sumatra en Celebes gevonden; deze granaten zijn niet fraai van kleur en worden niet als edelsteen gewaardeerd.
Topaas op de Tineilanden als begeleider van tinerts aangetroffen is van ordinaire kleur en daarom weinig gezocht.
Minder waardevolle edelstenen zijn de volgende half-edelstenen.
Amethyst, paarsrode tot paarskleurige kwarts werd in de Lebongstreek aangetroffen bij exploratiewerkzaamheden.
Billitoniet, Inlandsche naam Keloeloet is alleen als talisman gezocht en wordt in de slijperijen bij Martapoera (Z.O. Borneo) daarvoor geslepen.


Creatie datum: 04/10/2017 07:56
Categorie: - E
Pagina gelezen 402 keren


Reacties op dit artikel

Er heeft nog niemand gereageerd.

Nieuws van den dag uit het voormalig Nederlandsch-Indië